فاتحه در بيان تنزيه نفس و معرفت آن چون خالق بيچون ، سقف ايوان آسمان را بلند و رفيع گردانيده و به نقوش زينت إِنَّا زَيَّنَّا « 1 » نگاشت ، و بساط بسيط زمين را مبسوط و مضبوط گردانيد ، و انسان كه خلاصهء مكوّنات است ، در سطح بسيط زمين ايجاد فرموده و به صنع تدبير يد قدرت ، آسمان و زمين را به جهت ايشان مرتّب ساخت كه به معرض موافقت در آمده ، به خلوص طويّت و صفاى عقيدت ، قدح دل را از درد وساوس شيطانى و هواجس نفسانى خالى ساخته ، از شراب ناب خوشگوار « 2 » توحيد و معرفت مملوّ و مالامال گردانند و درج سينه را صدف درر عرض و محبّت نموده ، ديدهء دل را به كحل بصيرت مكحّل ساخته ، به نظر عبرت در آينهء وجود نظر افكنند و حرفى از سطر تجلّى ربوبيّت ، كه به قلم حكمت بر لوح عبوديّت نوشته‌اند برخوانده ، حقيقت معانى وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ « 3 » دانسته ، سرّ نهانى وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ « 4 » دريابند ، مقيمان عتبهء اجلال خلايق را از كنج زاويهء حجر غنچهء عدم به

--> ( 1 ) . صافّات / 6 . ( 2 ) . س : خوشگوا . ( 3 ) . حديد / 4 . ( 4 ) . الذاريات / 21 .